یزد

یزد: شهر جاذبه های توریستی

تاریخ سکونت انسان در این خطه از هزاره سوم پیش از میلاد فراتر رفته است،به طوری که در عهد پیشدادیان،طایفه های در حال کوچ از بلخ به پارس،این سرزمین را یزدان نامیدند و از آن زمان به بعد یزد محل عبادت شد.

یزد از جمله استان های تاریخی و منحصر به فردی است که با داشتن جاذبه های زیبا و کم نظیر،همه ساله گردشگران و مسافران زیادی را به سوی خود جلب می کند.

ویژگی های متنوع طبیعت استان برای گردشگران داخلی و خارجی جالب و جذاب است بطوری که طبیعت چند گونه و کاملا متفاوت،یکی از پر جاذبه ترین دیدنی های این استان به شمار می رود.

از یک سو پهنه های بیابان و تپه های ریگ روان و از دیگر سو و به فاصله نزدیک،ارتفاعات زیبای شیرکوه و ییلاقات سرسبز،دره ها و دامنه های آن و گوناگونی آب و هوا،از جلوه های جذاب برای تفریح و بهره مندی از طبیعت است.در استان یزد بناها و فضاهای تاریخی،بازارها و سایر اماکنی که در بافت قدیم شهر قرار دارد،خود از جاذبه های تفریحی و گردشگری به شمار می رود.دومین شهر تاریخی جهان،برترین جاذبه های گردشگری تاریخی و میراث فرهنگی و تاریخ ایران و جهان باشد.

شهر یزد القاب بسیاری را در طول تاریخ به دست آورده که هر کدام دارای بار معنایی بالایی است همچون:شهر بادگیرها،دارالعباده،دارالعلم و دارالعمل،حسینیه ایران،شهر دوچرخه ها،شهر شیرینی،شهر قنات و قنوت و قناعت و شهر آتش و آفتاب.

بافت قدیم یزد

یزد نخستین شهر خشت خام و دومین شهر تاریخی جهان است و بافت تاریخی این شهر با مساحت عرصه 743 و مساحت حریم 5000 هکتار در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.این بافت تاریخی شامل محلاتی نظیر:فهادان،کوچه بیوک،خرمشاه،سرجمع،میرقطب،یعقوبی،شش بادگیری و... می شود که محله فهادان از قدیمی ترین محلات قدیمی شهر یزد محسوب می شود.در این بافت خانه های دوره ایلخانی همچنان مسکونی و از این لحاظ منحصر به فرد است.در این میان قدیمی ترین بنای ساخته شده از خشت در دنیا نیز در استان یزد قرار دارد که نارین قلعه یا کهن دز نام دارد که در شهر باستانی میبد و پیرامون آن دید دارد.کهن دژ،نام دژهای کهنی است که در آغاز پیدایش شهرها بنا شده اند.این دژها در دوره پیش از اسلام و بیشتر در دوران ماد،هخامنشی و اشکانی ساخته شده و بناهاهایی تک و پرتراکم بودند که آنها را بر فراز تپه های طبیعی یا مصنوعی می ساختند.طولانی ترین قنات ایران به نام قنات زارچ با طول یکصد کیلومتر در استان ید قرار دارد.این قنات یکی از کهنترین قنات های ایران به شمار می رود که سابقه ای بیش از سه هزار سال دارد.طول کوره قنات زارچ بیش از 71 کیلومتر بوده و تعداد چاه های آن دو هزارو 115 حلقه شمارش شده است.

مجموعه امیر چخماق

امیر جلال الدین چخماق شامی در دوره تیموریان،از طرف شاهرخ به حکومت یزد منصوب گردید و با کمک همسرش فاطمه خاتون در این مکان میدان گاهی و در اطراف آن آب انبار،خانقاه،مدرسه،کاروانسرا،چاه آب،بازار و مسجد امیر چخماق را بنا نهاد.این مسجد دارای گنبدی عظیم و صفه ای عالی و دو شبستان زمستانی و تابستانی است.محراب مسجد دارای سنگ مرمرین زیبایی است که اطراف آن نقش گردیده است.

باغ دولت آباد یزد

محمد تقی خان مشهور به خان بزرگ که سر سلسله خان های یزد در زمان زندیه بود،ابتدا قناتی با نام دولت آباد بوجود آورد پس از آن،عمارت باغ دولت آباد را در امتداد آن احداث کرد.این ساختمان،محل اقامت این حاکم مقتدر نیز بوده است.

این بنا مجموعه ای از چندین عمارت شامل:هشتی و بادگیر،بهشت آیین،تالارآینه،سردر اصلی و سردر جنوبی است.فضای سبز این باغ شامل درختان میوه به خصوص انگور و انار است.چشمگیرترین ویژگی این بنا بادگیر 33،8 متری آن است که بلندترین بادگیر جهان محسوب می شود.

مسجد جامع فهرج

روستای فهرج در 25 کیلومتری جنوب شرقی یزد و در کنار راه اصلی یزد-بافق قرار دارد.از آثار تاریخی این روستا می توان به یکک قلعه باستانی،آب انبار قدیمی،مجموعه شهدا و مسجد جامع اشاره کرد.مسجد جامع فهرج از بناهای قدیمی و کم نظیر فرهنگ و تمدن اسلامی است که متعلق به نیمه اول قرن اول هجری است.این بنا قدیمی ترین مسجدی است که در ایران و شاید در دنیا بدون هیچگونه پیرایه ای باقی مانده است.وجود شبستانی رو به قبله با هشت ستون،مناره به بام و سپس به بالای مناره منتهی می شود و استفاده از خشت و گل در ساخت آن،از ویژگی های این بنا محسوب می شود.

مدرسه ضیائیه (زندان اسکندر)

مدرسه ضیائیه معروف به زندان اسکندر از آثار «مولانا ضیاءالدین حسین رضی»است که در سال 631 قمری آن را بنیان نهاد و بنای آن در سال 705 قمری توسط پسرانش به اتمام رسید.شبستان مدرسه دارای محراب است و در اطراف مدرسه،رواق هایی ساخته شده است.کنبد خشتی این بنا با تزیینات گچ بری و نقاشی آبرنگ بر بلندای این ساختمان خودنمایی می کند که نمونه ای از معماری دوره مغول در ایران است.

آب انبار شش بادگیری

آب انبار شش بادگیری،آب انباری است قدیمی با شش بادگیر که دارای دو ورودی در شمال و جنوب و مخزن است و مخزن آب انبار 55 پله دارد که بین پله های 25 و 26 آن از بالا،یک هشتی با سنگ فرش آجری قرار دارد و طاق آب انبار بعد از هشتی شروع می شود.

طاق ضربی خشتی با نمای آجری و سقف بزرگ مخزن آب از ویژگی های مهم این آب انبار است که در سال 1379 هجری قمری به سعی حاجی حسین میرالله ساخته شده است.قدیمی ترین بنای ساخته شده از خشت در دنیا نارین قلعه یا کهن دژ نام دارد که در شهر باستانی میبد بر فراز تپه ای بلند بنا شده و بر تمامی شهر میبد و پیرامون آن دید دارد.

قدیمی ترین میدان ساعت شهری در ایران

قدیمی ترین میدان ساعت شهری ایران در میدان وقت الساعت یزد نصب شده است.این ساعت آفتابی به استناد کتاب جامع مفیدی نخستین ساعت شهری است که فردی به نام ابوبکر ساعت ساز یزدی آن را در سال 725 هجری قمری در مدرسه رکنیه در جوار مسجد جامع یزد نصب کرد.این مکان بعدها به نام میدان وقت الساعت شهرت یافت.

موزه آینه و روشنایی یزد(نمادی از روشنی ماندگار)

مجموعه ساختمان موزه قصر آینه با زیربنای 837 متر مربع در باغی مصفا به وسعت 8174 متر مربع در خیابان کاشانی یزدی واقع شده است.ساختمان این موزه،کوشکی در میان باغ است.حیاط وسیع با استخری در وسط،اتاق های گچ بری و آینه کاری شده رو به استخر،راهروهای تودرتو و حوضخانه،از جاذبه های چشم نواز این بنا هستند.عمارت این مجموعه در سال 1320 برای استفاده به عنوان مهمان سرای خصوصی توسط صراف زاده ساخته شد.این ساختمان سال 1377 تبدیل به موزه شد.در این موزه مجموعه های خطی،اسلحه،سکه،کتب،تمبر،قفل،دهه اسب(متعلق هزاره دوم قبل از میلاد)و نمونه ایی از برنز های لرستان و اشیای دیگر به نمایش گذاشته شده است.قدیمی ترین شی موجود در موزه،پی سوز های متعلق به دوران ساسانی است.

نخل های قدیمی و بزرگ

نخل چوبی میدان امیر چخماق به عنوان قدیمی ترین نخل چوبی ایران با 450 سال عمر متعلق به عصر صفوی و به «نخل حیدری ها» معروف است.بلندی این نخل 8،5 متر و اضلاع آن 8،5 در 8،5 متر است.این نخل مجموعه مشبکی از چوب تراشیده شده با گره چینی ها و تیر های بزرگ است که تقریبا به شکل درخت سرو(نماد آزادگی)ساخته شده است.اما بزرگترین نخل ایران نیز با همین ویژگی ها با ارتفاع 11 متر در حسینیه امام تفت قرار گرفته و هر ساله در ایام تاسوعا و عاشورا میزبان خیل عظیم عزاداران حضرت اباعبدالله الحسین (ع) است.

زیارتگاه های زرتشتیان

زیارتگاه پیر هریشت،پارس بانو(ویژه بانوان)و پیرنارکی و زیارتگاه پیر چک چکو از زیارتگاه های زرتشتیان در استان یزد است که زیارتگاه پیر چک چکو (پیر مراد)از مهمترین آنهاست.

همچنین دخمه زرتشتیان که در 15 کیلومتری جنوب شرقی یزد بر بلندای کوهی که به-کوه دخمه-معروف است واقع شده و بر بلندای این کوه،دو عمارت سنگی«مدور برج» ساخته شده است.دخمه،محلی است که زرتشتیان،مردگان را طبق آداب دینی خود در آن می نهادند،اما از وقتی که به دفن کردن در گورستان پرداختند،استفاده از دخمه متروک سد.بیشتر این دخمه ها در یزد قرار دارد چون در این شهر زرتشتیان زیادی زندگی می کردند.سرپرستی این دخمه ها را انجمن زرتشتیان بر عهده دارد.

خانه لاری ها

تاریخ بنای این خانه تاریخی متعلق به دوره قاجار است و در محله فهادان شهرستان یزد قرار دارد.ساختمان خانه لاری ها با توجه به سبک کلی منزل اعیانی دوره خود ساخته شده،یعنی خانه ای است با دو قسمت اندرونی و بیرونی و حیاط در مرکز.قسمت های شمالی به عنوان زمستانه و قسمت جنوبی به عنوان تابستانه استفاده می شودکه شامل تالار و بادگیر است.

از ضلع شرقی که شمال اتاق آینه،مطبخ،سرداب و سایر فضا ها است به عنوان پاییزه و از ضلع غربی به عنوان بهار خواب استفاده می شود.

خانه های قدیمی:

خانه های قدیمی یزد از جمله بناهای ارزشمند یادآور زندگی سنتی مردم این منطقه است که از لحاظ معماری و قدمت اهمیت فراوانی دارند.

تنها در یزد است که هنوز خانه های دوران ایلخانی قابل سکونت است و از ویژگی های مهم این خانه ها می توان به حیاط مرکزی،تالار،اتاق های سه دری،پنج دری،کریاس و فضاهای گوناگون دیگر اشاره کرد که دیوار های بلند این خانه ها و نحوه آرایش و سازماندهی فضاهای گوناگون دورتادور حیاط و نمادسازی زیبا برای این خانه ها،از ویژگی های مهم و منحصر به فرد آنهاست.قدیمی ترین خانه ثبتی در یزد،خانه«توانا»متعلق به دوران ایلخانی است.از دیگر خانه های قدیمی می توان به خانه محمودی،خانه لاری ها،خانه غرب زاده،خانه تقدیری،خانه آقازاده،ابر کوه و خانه مرتاض اشاره کرد.